WBRAO Education Documentary 2016

۱ دولت افغانستان باید طبق پلان پانزده ساله جهانی تعلیم و تربیه تا سال ۲۰۳۰ و پلان پنج ساله ستراتیژیک وزارت معارف تلاش نماید تا تمامی کودکان واجد شرایط در یک محیط مناسب، قابل دسترسی و امن پازیر ساخت های فراگیر و امکانات معیاری توسط معلمین با تجربه و مسلکی ( که آموزش های پیداکوژی حقوقی و جندر را دیده باشند) به صورت سراسری در یک محیط عاری از خشونت تدریس گردنند.

 

۱ مونږ له دولته غواره چی د شویو ژمنو سره سم او د پوهنی وزارت د استراتیژیک پلان پربنست تر ۲۰۳۰ ز کل پوری لږ تر لږه د محرومو دلو چخه په باکیفیته ښوونه او روزنه کی د خلکو ګډون  ۵۰ په سلو کی ‌ډیرولی رامنځته کړي.

۲ تعلیم و تربیه یکی از حقوق اساسی انسانان به شمار میرود؛ دولت باید طبق تعهدات ملی و بین المللی تضمین نماید تا تمامی کودکان واجد شرایط جهت شمولیت به مکتب تا سال ۲۰۳۰ دوره ثانوی را بصورت متداوم، مستمر، با کیفیت و به گونه ی رایگان: مخصوصا برای دختران مهیا ساخته، و آنان بدست آورند. وزارت معارف باید پلان های ستراتیژیک دراز مدت خویش را به در نظر داشت منابع مالی به صورت سراسری و متوازن تطبیق نموده و از موثریت و مثمریت آن به شهروندان گزارش دهند.

۲ زده کړه یو بنستیز بشري حق دی. د افغانستان دولت دی ملي او نړیوالو ژمنو سره سم، باید تر ۲۰۳۰ ز کال پوری هم زده کوونکي ته په څانګړي توګه نجونو ته، که لومرني دوری څخه تر دولسم تولګي پوری د ښووني او روزني په تولو معیارونو برابره کړي، سربیره پر دی، باید:

- باید ټول زده کوونکي په ښوونیزو کتابونو سمبال وی.

- د لومرنیو زده کړو اول او دوهم ټولګی زده کوونکي په خپلو مورنیو ژبو زدکړه وکړي.

- د لیک لوست زده کری کچه اوره او د زده کوونکو پوهه د بشری حقونو، پاییدونکي پراختیا، سولي، د جنیستی برابری او خپل مینخی خبرو اترو په اړه لوره شوی دی.

 

۳ دولت افغانستان باید تضمین نماید. تا سال ۲۰۲۵ تمامی نوجوانان بین سنین ۱۵ تا ۲۴ سال سواد لازم را فرا گرفته و تا سال ۲۰۳۰ جوانان بالای پانزده سال کاملا با سواد باشند. وزارت معارف باید، تلاش نماید تا معلمین مسلکی، متخصص و متعهد زن را جذب و حضور آنانرا به سطح افغانستان تضمین نماید. جوانان و نوجوانان که با فراهم شدن فرصت دوره ثانوی، دوره آموزشی را تکمیل می نمایند، باید اطمینان حاصل گردد تا با در نظر داشته وضیعت جنگی، مهاجرت، حساسیت های جنسیتی و یا دلایل دیگر از روند آموزش بدور نمانند.

۳ په افغانستان کی تر ۲۰۳۰ (ز) کال پوري باید د پوهني لپاره د دوامداره او په کافي اندازه مالی مرستو او د ښه مدیریت لپاره شفافه او مشارکتي جورښتونه شتون ولری. دولت بايد در ټولو وګړو لپاره د باکیفیته، مساوي وړیا او هر اړخیزي پوهني ډاډ تر لاسه کولو په موخه د ملي بودیجیي په ګډون د داخلي پانګه اچوڼي اختصاص او محاسبه په مناسب ډول ترسره کړي.

باید لږ تر لږ شل سلنه (۲۰٪ ) یی د پوهني لپاره ويږ چی نیمایی یی د لومړنیو زده کړو لپاره اختصاص شوی وي.

 

۴ دولت باید تلاش نماید تا در نشست های حمایوی منطقوی و بین المللی برای افغانستان طبق برناهه های ستراتیژیک و تعهدات جهانی سکتور آموزش و پرورش را در اولویت برنامه های توسعوی و زیربنایی قرار داده و منابع مالی، تخنیکی و حمایت های بین المللی را جذب نماید. دولت افغانستان باید از مجموع منابع مالی که از منابع داخلی و بین المللی بدست میاورد. حداقل ۱۲ تا ۱۵ درصد آنرا برای دوره ابتدایی و حداقل ۸ تا ۱۰ درصد آنرا برای دوره ثانوی و عالی برای معارف اختصاص دهد. همچنان دولت باید از مصرف درست، موثر و مثمر منابع اختصاص داده شده در سکتور آموزش و پرورش نظارت کرده و گزارش های سالانه دقیق از دستاورد ها و عقب مانی ها ارایه بدارد.

۴ په افغانستان کی تر ۲۰۳۰ (ز) گال پوري باید د پوهني لپاره د دوامداره او په کافي اندازه مالي مرستو او د ښه مدیریت لپاره شفافه او مشارکتي جورښتونه شتون ولري. د مدني ټولني در رسمي جوړښتونو که مخي په ملی او سیمه ایزه کچه ټاکل شوي وګړ باید په برخه کي د پالیسیو او پروګرامونو په اړه بشپړ او کرده معلومات ولري او د پروګرامونو په پراختیا، څارنه او ارزونه کی ښکيل وي.